Kosmosdan görünən işıqlarla bağlı doqquz illik tədqiqat

NASA qlobal miqyasda Yer kürəsində gecə işıqlanmasının necə dəyişdiyini nümayiş etdirən fotolar yayımlayıb. Xəritələrdə Böyük Britaniyanın geniş ərazilərinin qaranlığa büründüyü aydın görünür.

Olkemedia.az  xəbər verir ki, bu barədə “Daily Mail” nəşri məlumat yayıb.

Bildirilib ki, Birləşmiş Krallıqda gecələr əvvəlki dövrlə müqayisədə 22% daha qaranlıq olub. Bununla da Böyük Britaniya axşam işıqlanmasının azalma sürətinə görə Avropada ikinci yerdə qərarlaşıb. Birinci yerdə isə gecələrin 33% daha az işıqlı olduğu Fransa gəlir.

NASA mütəxəssisləri bildirirlər ki, bu tendensiya əsasən enerjiyə qənaət edən LED lampalara keçid kimi irimiqyaslı texnoloji yeniliklərlə əlaqədardır. Agentlik, həmçinin COVID-19 pandemiyası zamanı tətbiq edilən qapanmalar və Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonrakı enerji böhranı kimi qlobal hadisələr zamanı parlaqlığın qısamüddətli azalma dövrlərini də qeydə alıb. Bununla yanaşı, işıq çirklənməsinin qarşısının alınmasına yönəlmiş əlaqələndirilmiş tədbirlər də mühüm rol oynayıb.

NASA-nın doqquzillik araşdırması mənzərənin xeyli mürəkkəb olduğunu sübut edir. Agentlik qaranlıq yolda tək bir ödəniş məntəqəsindən gələn işığı belə qeydə ala bilən yüksəkhəssaslı sensorlardan istifadə edib. Məlumatlar Yerin bəzi hissələrinin daha da işıqlandığını, bir çox digər ərazilərin isə qaranlığa qərq olduğunu aşkar edib.

Qlobal miqyasda işıqlanmanın artdığı bölgələrdə parlaqlıq səviyyəsi 2014-cü ilin orta göstəricisindən 34% çox olub. Lakin bu artım digər bölgələrdəki 18%-lik azalma ilə kompensasiya edilib. Nəticədə 2014-2022-ci illər ərzində dünyada ümumi süni işıqlanmanın miqdarı 16% artıb.

Gecə işıqlarının daha da parlaqlaşması meyli xüsusilə Çin və Hindistanda diqqət çəkir; burada şəhərlərin sürətlə genişlənməsi yeni binaların və küçə işıqlarının artmasına gətirib çıxarıb. Saharadan cənubda yerləşən Afrika ölkələrində də iqtisadi tərəqqi sayəsində işıqlanma artıb.

Avropada isə əksinə, “strukturlaşdırılmış” qaralma tendensiyası qeydə alınıb: 2022-ci ilə qədər gecələr 2014-cü illə müqayisədə 4% daha qaranlıq olub. Niderlandda isə bu göstərici 21% azalıb. Venesuela kimi ölkələrdə isə qaranlıq texnoloji tərəqqi deyil, sistem kollapsı və iqtisadi tənəzzüllə əlaqədardır. Orada gecə işıqlanması 26% azalıb ki, bu da infrastrukturun dağılmasını və investisiya çatışmazlığını əks etdirir.